Luận Giải Quẻ Phục Hy Kinh Dịch Số 64 – Quẻ Hỏa Thủy Vị Tế

Phần 1. Luận đoán quẻ Vị Tế trong cuộc sống

Ước muốn: Khó khăn. Không hy vọng gì trong lúc này. Hãy tiếp tục nô lực, và sau một thời gian thì mới có thê thành công.

Hôn nhân: Lúc đâu diễn tiền sẽ không suôn sẻ. Dần dần hai bên sẽ thấu hiểu lẫn nhau và theo sau đó sẽ là thành công. Đây là một cuộc hôn nhân tốt đẹp.

Tình yêu: Lúc đầu không mấy tâm đầu ý hợp, nhưng dần dần sẽ phát triển và kết quả là thành công.

Gia đạo:  Lúc đầu có những khó khăn và gia cảnh bế tắc. Về sau, vận hội sẽ dần dần tăng tiến, và các thành viên trong gia đình sẽ từ từ hưởng được hạnh phúc lẫn thịnh vượng. Có khả năng quyền hạn, thẩm quyền trong gia đình là do người vợ.

Con cái: Vất vả và thậm chí đau khổ lúc đầu vì con cái. Về sau sẽ được hạnh phúc và may mắn. Có thể có con muộn. Thai nghén: con trai.

Vay vốn: Không hy vọng gì trong lúc này.

Kinh doanh: Thua lỗ. về sau tình hình sẽ chuyển biến tốt hơn.

Chứng khoán: Giá giảm.

Tuổi thọ: Yếu ớt và bệnh tật lúc còn trẻ, nhưng sẽ khỏe mạnh hơn về sau.

Bệnh tật: Bình phục sau một thời gian dài nằm bệnh. Những bệnh liên quan đến vùng bụng hay những bệnh thuộc về máu và các cơ quan tuần hoàn – động mạch, tĩnh mạch,..

Chờ người: Có thể sẽ không đến. Nhưng nếu có đến, người này sẽ đến trễ.

Tìm người: Sẽ mất khá nhiều thời gian nhưng có thể tìm được người này. Hãy tìm ở hướng Nam hoặc hướng Bắc.

Vật bị mất: Nhẫn nại thì sẽ tìm được. Đồ vật đó đã bị đặt lầm vào cái gì đấy. Hãy tìm ở hướng Nam hoặc hướng Bắc.

Du lịch: Vất vả, trở ngại.

Kiện tụng và tranh chấp: Tốn nhiều thời giờ và không nhất thiết có lợi. Hiện tại kết quả không mấy rõ ràng. Nên hòa giải thì hơn.

Việc làm: Trong lúc này không có hy vọng.

Thi cử: Điểm kém hoặc trung bình.

Kinh doanh mới, thay đổi nghề nghiệp, chuyên môn hay chỗ làm: Hãy tiến hành. Cát tường.

Thời tiết: Trời nhiều mây.

Phần 2. Luận giải theo ngôn ngữ hiện đại

1. Tên quẻ: Hỏa Thủy Vị Tế 

2. Ý nghĩa tổng quan

Quẻ Hỏa Thủy Vị Tế tượng trưng cho sự chưa hoàn thành, dang dở và thời điểm trước ngưỡng cửa thành công. Trên là Lửa (Hỏa) – minh, dưới là Nước (Thủy) – hiểm. Hình ảnh lửa ở trên nước, ngược với trật tự lý tưởng của quẻ Ký Tế, tạo nên sự chưa ổn định, chưa điều hòa. “Vị Tế” nghĩa là “chưa qua sông”, ám chỉ công việc chưa xong, mục tiêu chưa đạt, vẫn còn một chặng đường cuối cùng đầy thử thách. Quẻ này biểu thị thời kỳ chuyển giao, mọi thứ còn hỗn độn, cần sự thận trọng tối đa và nỗ lực cuối cùng để đi đến hoàn thiện. Nó là khởi đầu của một chu kỳ mới, đầy hy vọng nhưng cũng đầy rủi ro.

3. Hình ảnh và biểu tượng

Hình ảnh: Hỏa tại thủy thượng – Lửa ở trên nước. Lửa và nước chưa gặp nhau để tạo thành sự chín muồi, còn cách biệt.

Biểu tượng: Vị Tế, hanh – Chưa qua sông, (nhưng vẫn) hanh thông (nếu biết cách). Và Tiểu hồ khỉ, miễn phất, duyệt tế, thiệp đại xuyên dã – Con vượn nhỏ (tiểu hồ) đuôi ướt (chưa qua sông), (nhưng nếu) cố gắng, thận trọng (duyệt tế), thì có thể vượt sông lớn. Biểu tượng của sự non trẻ, chưa hoàn thiện nhưng tiềm tàng sức sống và khả năng hoàn tất nếu biết cẩn trọng.

4. Luận giải từng hào

Hào Sơ Lục: Thu kỳ vĩ, lệ – Làm ướt đuôi, nguy hiểm. Ở bước đầu của sự chưa hoàn thành, nếu hành động vụng về, thiếu chuẩn bị (như con thú lội sông bị ướt đuôi ngay từ đầu), sẽ gặp nguy hiểm ngay. Cần hết sức thận trọng khi khởi sự.

Hào Cửu Nhị: Mạn kỳ luân, trinh cát – Kéo nhẹ bánh xe (tiến chậm mà chắc), giữ chính bền thì tốt. Ở giai đoạn giữa, không nên nóng vội. Tiến từ từ, vững chắc (mạn kỳ luân) và giữ vững nguyên tắc chính đáng, thì sẽ có kết quả tốt.

Hào Lục Tam: Vị tế, chinh hung, lợi thiệp đại xuyên – Chưa hoàn thành, tiến lên thì xấu. (Nhưng) có lợi cho việc vượt sông lớn. Bản thân chưa đủ lực, chưa sẵn sàng (vị tế), nếu cố tiến sẽ thất bại. Tuy nhiên, thời điểm này lại là lúc cần chuẩn bị tinh thần và năng lực cho một hành trình lớn phía trước (thiệp đại xuyên). Nguy hiểm hiện tại là bài học cho tương lai.

Hào Cửu Tứ: Trinh cát, hối vong, chấn dụng phạt quỷ phương, tam niên hữu thưởng vu đại quốc – Giữ chính bền thì tốt, hối hận tiêu tan. Hưng binh đánh nước Quỷ Phương, ba năm sẽ được thưởng ở nước lớn. Kiên trì với lẽ phải (trinh) sẽ dẫn đến thành công, xóa tan hối tiếc. Có thể phải trải qua một cuộc chiến lâu dài, gian khổ (phạt quỷ phương, tam niên) để thiết lập lại trật tự, và cuối cùng sẽ được công nhận, tưởng thưởng xứng đáng.

Hào Lục Ngũ: Trinh cát, vô cửu, quân tử chi quang, hữu phu, cát – Giữ chính bền thì tốt, không có lỗi. Ánh sáng của người quân tử, có lòng tin, tốt. Ở vị trí then chốt, nếu giữ được sự chính trực và tỏa ra ánh sáng đức hạnh (quân tử chi quang), thì sẽ có được lòng tin của mọi người (hữu phu). Điều đó rất tốt, là nền tảng để hoàn thành đại sự.

Hào Thượng Cửu: Hữu phu vu ẩm tửu, vô cửu, thu kỳ thủ, hữu phu thất thị – Có lòng tin trong việc uống rượu (ăn mừng), không có lỗi. Nhưng nếu làm ướt đầu (liều lĩnh), thì dù có lòng tin cũng mất đi sự đúng đắn. Đã gần đến đích, có thể ăn mừng (ẩm tửu) trong sự tin tưởng. Tuy nhiên, nếu trong lúc vui mừng mà quá chủ quan, hành động liều lĩnh (thu kỳ thủ), thì sẽ đánh mất sự chính xác, phán đoán đúng đắn (thất thị). Thành công trong tầm tay nhưng vẫn không được lơ là.

5. Ứng dụng quẻ trong cuộc sống

Công danh, sự nghiệp: Dự án sắp hoàn thành nhưng còn trục trặc cuối cùng. Công việc mới bắt đầu, còn nhiều bỡ ngỡ. Cần nỗ lực tối đa cho giai đoạn chót, đừng chủ quan. Có cơ hội mới nhưng chưa chín muồi.

Tài lộc: Đầu tư chưa sinh lời, vẫn còn rủi ro. Kế hoạch tài chính chưa đạt mục tiêu. Cần kiên nhẫn và thận trọng trong giai đoạn cuối cùng của giao dịch.

Tình duyên, gia đạo: Mối quan hệ đang phát triển nhưng chưa đi đến hôn nhân. Gia đình có chuyện chưa giải quyết xong. Cần thêm thời gian và sự nỗ lực để đi đến kết quả viên mãn.

Sức khỏe: Bệnh tình đang trên đà hồi phục nhưng chưa dứt điểm. Cần tiếp tục điều trị đủ liệu trình, không nên ngưng thuốc giữa chừng. Phòng bệnh vẫn hơn.

6. Lời khuyên

Quẻ Vị Tế dạy ta bài học về sự kiên nhẫn và thận trọng trong giai đoạn cuối cùng, giai đoạn “chưa qua sông”. Thành công đang ở rất gần, nhưng cũng chính vì thế mà dễ vấp ngã nhất. Đừng như “tiểu hồ khỉ” để đuôi bị ướt ngay từ đầu. Hãy “mạn kỳ luân” – tiến chậm mà chắc, và giữ vững ngọn đuốc chính trực (“quân tử chi quang”). Ngay cả khi đã nhìn thấy đích đến, có thể “ẩm tửu” (ăn mừng) trong niềm tin, thì cũng tuyệt đối không được “thu kỳ thủ” – hành động liều lĩnh, ẩu tả. Hãy nhớ rằng, quẻ Vị Tế không kết thúc ở đây. Nó là sự mở đầu cho một chu kỳ mới. Sau khi “thiệp đại xuyên” – vượt qua con sông lớn cuối cùng, bạn sẽ lại bước vào quẻ Thủy Hỏa Ký Tế (số 1) – sự khởi đầu mới mẻ và tràn đầy năng lượng. Vòng tuần hoàn của 64 quẻ dịch không có điểm kết, nó là dòng chảy bất tận của biến dịch. “Vị Tế” chính là hy vọng và tiềm năng vô tận của những điều sắp thành.

Phần 2. Luận giải theo ngôn ngữ của các bậc tiên nho

1. Quẻ Hỏa Thủy Vị Tế trong Kinh Dịch

Tổng quan Quẻ Phục Hy Hỏa Thủy Vị Tế

Quẻ Hỏa Thủy Vị Tế hay được gọi là Quẻ Vị Tế, là quẻ số 64 trong 64 Quẻ Kinh Dịch thuộc loại quẻ Hung.

Ngoại quái: ☲ Ly (離) – Hỏa (火) tức Hỏa – Ngũ hành Hỏa.

Nội quái: ☵ Khảm (坎) – Thủy (水) tức Nước – Ngũ hành Thủy.

Thuộc nhóm tượng quái Ly, Ngũ hành Hỏa.

Thoán từ

Lời kinh: 未濟亨, 小狐汔濟, 濡其尾, 无攸利

Dịch âm: Vị Tế hanh, tiểu hồ ngật tế, nhu kỳ vĩ, vô du lợi.

Dịch nghĩa: Chưa xong, chưa cùng: được hanh thông. Con chồn nhỏ sửa soạn vượt qua sông mà đã ướt cái đuôi, không qua được, không có gì lợi cả.

Giải nghĩa: Thì chưa sang, có lẽ hanh thông, mà tài quẻ lại có cah theo đến sự hanh thông, chỉ cố xử cho cẩn thận. Con cáo là vật thể lội nước, ướt đuôi thì không sang được. Cáo già hay ngờ sợ, cho nên xéo nước thì còn nghe ngóng, sợ rằng hãm; cáo nhỏ chửa biết sợ hãi cẩn thận, cho nên mạnh bạo mà sang. Chữ 汔 nên đổi thành chữ 仡 Kinh Thư nói仡仡勇夫 (ngật ngật dũng phu – hăng hái kẻ mạnh), con cáo nhỏ quả quyết về sự sang, thì ướt thửa đuôi mà không sang được. Trong thì chưa sang, cái đạo cầu sang, nên rất cẩn thận thì có thể hanh thông. Nếu quả quyết như con cáo nhỏ, thì không sang được. Đã khong sang được thì không còn lại cái gì.

Tượng quẻ

Lời kinh: 象⽈.⽕在⽔上.未濟.君⼦以慎辨物,居⽅. 

Dịch âm: Tượng viết: Hỏa tại thủy thượng. Vị tế, quân tử dĩ thận biện vật, cư phương 

Dịch nghĩa: Lời Tượng nói rằng: Lửa ở trên nước, là quẻ Vị tế, đấng quân tử coi đó mà cẩn thận phân biệt các vật, ở phương. 

Giải nghĩa: Nước lửa chẳng giao với nhau, không giúp nhau làm sa sự dùng, cho nên là chưa sang. Lửa ở trên nước là không phải nơi. Đấng quân tử coi Tượng “ở không đáng” đó, để cẩn thận xử với sự vật, phân biệt sự xứng đáng của nó, khiến nó đều ở thửa phương, nghĩa là đâu vào nơi chốn của nó.

Các hào

1. Sơ Lục (Hào 1 âm): 

Lời kinh: 初 六: 濡其尾, 吝.

Dịch âm: Nhu kì vĩ, lận.

Dịch nghĩa: Để ướt cái đuôi, đáng ân hận.

Giải nghĩa: Âm nhu, tài kém, ở vào đầu thời Vị tế, mà lại bước chân vào chỗ hiểm (khảm), như con chồn sắp sửa qua sông mà đã làm ướt cái đuôi, không biết tính trước phải ân hận.

2. Cửu Nhị (Hào 2 dương):

Lời kinh: 九 二: 曳其輪, 貞吉.

Dịch âm: Duệ kì luân, trinh cát.

Dịch nghĩa: Kéo lết bánh xe, giữ đạo trung chính thì tốt.

Giải nghĩa: Dương cương là có tài, ở vị âm là bất chính, thấy hào 5 ở ngôi tôn, ứng với mình là âm nhu, có ý muốn lấn lướt 5, như vậy sẽ hỏng việc, cho nên hào từ khuyên nên giảm tính cương của mình đi (như kéo lết bánh xe, hãm bớt lại) và giữ đạo trung của mình (hào 2 đắc trung) thì tốt, vì hễ trung thì có thể chính được.

3. Lục Tam (Hào 3 âm):

Lời kinh: 六 三: 未濟, 征凶, 利涉大川.

Dịch âm: Vị tế: chinh hung, lợi thiệp đại xuyên.

Dịch nghĩa: Chưa thành đâu, nếu cứ tiến hành thì bị hoạ, vượt qua sông lớn thì lợi.

Giải nghĩa: Âm nhu, vô tài, lại bất trung, bất chính, không làm nên việc đâu, nếu cứ tiến hành thì xấu. Nhưng đã cảnh cáo: tiến hành thì xấu mà sao lại bảo qua sông lớn thì lợi? Mâu thuẩn chăng? Vì vậy mà có người ngờ trước chữ lợi, thiếu chữ bất vượt qua sông lớn thì không lợi, mới phải.
Có thể giảng như vầy: xét về tài đức của 3 thì không nên tiến hành, nhưng xét về thời của 3: Ở cuối quẻ Khảm, là sắp có thoát hiểm, hơn nữa trên có hào 6 dương cương giúp cho, thì sắp có cơ hội vượt qua sông lớn được. Lúc đó sẽ có lợi.

4. Cửu Tứ (Hào 4 dương):

Lời kinh: 九 四: 貞吉, 悔亡.震用伐鬼方, 三年. 有賞于大國.

Dịch âm: Trinh cát, hối vong. Chấn dụng phạt Quỉ Phương, tam niên. Hữu thưởng vu đại quốc.

Dịch nghĩa: Giữ đạo chính thì tốt, hối hận mất đi. Phấn phát (Chấn) tinh thần, cổ vũ dũng khi mà đánh nước quỉ Phương, lâu ba năm, nhưng rồi được nước lớn thưởng cho.

Giải nghĩa: Có tài dương cương, mà ở vào thời thoát khỏi hiểm (nội quái Khảm), tiến lên cõi sáng của văn minh (ngoại quái Ly), trên có hào 5, âm , là ông vua tin vậy mình ,thì đáng lẽ tốt. Chỉ vì hào 4 này bất chính (dương ở vị âm) nên khuyên phải giữ đạo chính. Lại khuyên phải phấn phát tinh thần và kiên nhẫn mới làm được việc lớn cho xã hội, như việc đánh nước quỉ phương thời vua Cao Tôn (coi hào 3, quẻ Kí tế) ba năm mới thành công.

5. Lục Ngũ (Hào 5 âm):

Lời kinh: 六 五: 貞,吉,无悔.君子之光有孚.吉.

Dịch âm: Trinh, cát, vô hối. Quân tử chi quang hữu phu, cát.

Dịch nghĩa: Có đức trung chính, tốt, không có lỗi. Đức văn minh của người quân tử do chí thành mà rực rỡ, tốt.

Giải nghĩa: Hào này âm ở vị dương là bất chính, nhưng vì âm nhu, đắc trung (trung còn tốt hơn chính) ở vào giữa ngoại quái Ly, là có đức văn minh rực rỡ, lại ứng với hào 2 đắc trung, dương cương ở dưới, nên hai lần được khen là tốt; lần đầu vì có đức trung, văn minh lần sau vì có lòng chí thành, hết lòng tin ở hào 2.

6. Thượng Cửu (Hào 6 dương):

Lời kinh: 上 九: 有孚于飲酒, 无咎.濡其首, 有孚, 失是.

Dịch âm: Hữu phu vu ẩm tửu, vô cữu Nhu kì thủ, hữu phu, thất thị.

Dịch nghĩa: Tin tưởng chờ đợi như thong thả uống rượu chơi thì không lỗi, nếu quá tự tin mà chìm đắm trong rượu chè (ướt cái đầu) thì là bậy.

Giải nghĩa: Dương cương ở trên cùng quẻ là cương tới dùng cực, cũng ở cuối ngoại quái Ly là sáng đến cùng cực, đều là quá cả. Sắp hết thời Vị tế rồi, mà hào 4 và 5 đã làm được nhiều việc rồi, hào 6 này chỉ nên tự tín, lạc thiên an mệnh, vui thì uống rượu chơi mà chờ thời, như vậy không có lỗi. Nếu quá tự tín đến mức chìm đắm trong rượu chè (như con chồn ướt cái đầu), không biết tiết độ thì mất cái nghĩa, hoá bậy.

2. Quẻ Phục Hy Kinh Dịch  Hỏa Thủy Vị Tế trong chiêm bốc, đoán quẻ

Triệu và điềm của quẻ Vị Tế

Quẻ Vị Tế có triệu Thái Tuế Nguyệt Kiến – Tiểu nhân ám hại. Có bài thơ như sau:

Thái Tuế chiếu mạng, việc rất hung,

Hôn nhân, tài lộc chớ cưỡng cầu.

Giao dịch xuất hành đều bất lợi,

Của mất người đi, chẳng thấy về.

Dụng thần quẻ Vị Tế

Quẻ Vị Tế thiếu một thân là Quan Quỷ Kỷ Hợi Thủy, do đó, đây là Phục Thần của Tế. Phi Thần của quẻ là Huynh Đệ Mậu Ngọ Hỏa ở hào Tam. Qua tính chất của ngũ hành, ở đây Phục Thần khắc Phi Thần, điều mà Dịch Học gọi là “xuất bao”. Khi dự báo rơi vào trường hợp này, chỉ có thể tự mình nỗ lực hành động, đề phòng những người quanh mình, nhất là những người mình tin cẩn.